İslami İlimlere Giriş

Asım Cüneyd Köksal

Start Watching

İslâmî ilimlerin doğuşu, yöntemleri ve birbirleriyle etkileşimi

ONLINE COURSE

1,5 hours

LECTURES

1 session

STREAM

PRE-RECORDED

İslâmî ilimler nasıl ortaya çıktı? Hangi ihtiyaçlar ve tartışmalar bu ilimlerin doğuşuna zemin hazırladı? Zamanla nasıl gelişerek kendi yöntemleri ve temel meseleleri olan disiplinlere dönüştüler? İlim mahfilleri birbirleriyle nasıl bir etkileşim içinde oldular?

Tokat Enstitüsü Türkçe Programı kapsamında Prof. Dr. Asım Cüneyd Köksal tarafından verilecek İslâmî İlimlere Giriş dersinde, İslâmî ilimlerin ortaya çıkışı, temel meseleleri ve birbirleriyle ilişkileri tarihsel ve sistematik bir çerçevede incelenecektir.

Ders boyunca fıkıh ilminde akıl ve nakil ilişkisi, ictihad ve re'yin gelişimi, kelâmın ilk siyasi ve itikadî tartışmalardan sistematik bir disipline dönüşümü, iman-amel ilişkisi ve insan özgürlüğü gibi meseleler üzerinde durulacaktır. Ayrıca zühd ve tasavvufun gelişimi, İslâmî ilimlerin yazılı kaynaklara aktarılması ve sözlü kültür ile yazılı kültür arasındaki etkileşim ele alınacaktır.

‍

Bu seminer İslâmî ilimler denilen disiplinlerin konu ve problemlerini, diğer ilimlerle irtibatını kronolojik ve sistematik biçimde aktarmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda bu ilimlerin ortaya çıkış süreçleri ile temel kavram ve problemlerin tanıtılması, beraberce incelenecektir. Fıkıh ilmi bağlamında akıl ve nakil etkileşimi, ictihad ve re’yin gelişimi, kelâm ilminin ilk siyâsî ihtilâflardan hareketle ortaya çıkarak bütüncül bir nazarî disipline dönüşmesi, iman-amel ilişkisi ve özgürlük tartışmaları, dindarlığın zühd ve tasavvuf olarak tezahürü ve sonradan kurumsallaşması, kesb ve zühd ilişkisi, ilimlerin yazıya dökülmesi, bilginin aktarımı, sözlü kültür ile yazılı kültürün etkileşimi, hadis ilminin nakle dayalı bilgiyi kuşatan bir aktarım metodolojisi geliştirmesi gibi başlıklar, bu seminerde ana hatlarıyla incelenecektir.

‍

1. Hafta

“İslâmî ilimler” kavramı ve İslâmî ilimlerin temel kavramları (iman, İslâm ve ihsan; fıkıh, ilim, hikmet, şer‘, şer‘î hüküm, din)

‍

2. Hafta

İslâmî ilimlerin temel kavramları ve ilk dönem tarihi: hadis ve re’y; ehl-i hadis ve ehl-i re’y; fıkıh, hadis ve kelâm ilimleri arasındaki etkileşimler

‍

3. Hafta

Temel İslâmî ilimlerin oluşumu ve gelişmesi (ekoller, mezhepler, disiplinler)

‍

4. Hafta

Hadislerin tedvin ve tasnifi, İslâmî eğitim ve öğretim metodları

‍

5. Hafta

Hadis usulünün bazı temel kavramları (naklî bilginin metodolojisi)

‍

6. Hafta

Kelâm epistemolojisi: dış dünyanın bilgisi, bilginin kaynakları; delil ve emare, nazar ve fikir, idrak ve taakkul; haber teorisi, ilham

‍

7. Hafta

Kelâm ontolojisi: İlâhî sıfatlar; Allah ve âlem münasebeti, cevher-araz, âlemin hudûsu, illet-ma‘lûl ilişkisi, varlık-yokluk kavramları ve hâl teorisi

‍

8. Hafta

Dindarlığın Tezahür Biçimleri: Zühd ve Tasavvuf

‍

Tavsiye Okumalar